Buluta Yüklenen Kişisel Verileri Şifreleyin

Telefonumun hafızası dolduğu için fotoğraflarımı ilk kez buluta yüklediğim günü hatırlıyorum. Birkaç dakika içinde binlerce fotoğraf, tarama yaptığım kimlik belgeleri ve iş dosyalarım benim bilmediğim bir sunucuya taşınmıştı. O an aklıma şu soru geldi: "Bu dosyaları benden başka kim okuyabiliyor?" Cevabı araştırdıkça, çoğu bulut servisinin verilerinizi sunucularında çözülebilir biçimde tuttuğunu öğrendim. İşte bu yüzden bulut şifreleme konusunu ciddiye almaya başladım ve o günden beri buluta gönderdiğim hiçbir dosyayı ham haliyle yüklemiyorum. Bu yazıda kendi deneme yanılma sürecimde öğrendiklerimi, yeni başlayan birine anlatır gibi aktaracağım.

Bulut Şifreleme Aslında Ne Anlama Geliyor?

Şifreleme, dosyanızı yalnızca doğru anahtara sahip olan kişinin okuyabileceği bir karmaşaya çevirmek demek. Ama burada kritik nokta şu: anahtar kimin elinde? Bulut servislerinde üç farklı senaryo var ve aralarındaki fark, gizliliğinizin tamamını belirliyor.

• Aktarım şifrelemesi: Dosya bilgisayarınızdan sunucuya giderken korunur. Yolda dinlenemez ama sunucuya vardığında açık haldedir.
• Sunucu tarafı şifreleme: Dosya sunucuda şifreli tutulur, ancak anahtar da servis sağlayıcının elindedir. Yani isterlerse açabilirler.
• Uçtan uca (end-to-end) şifreleme: Dosya, sizin cihazınızda şifrelenir ve anahtar sadece sizde kalır. Servis sağlayıcı yalnızca anlamsız veri yığını görür.

Ben ilk zamanlar "verileriniz şifrelenerek saklanır" cümlesini görünce rahatladığımı itiraf ederim. Oysa bu cümle çoğunlukla ikinci senaryoyu anlatıyor. Gerçek gizlilik istiyorsanız aramanız gereken ifade "sıfır bilgi" ya da "uçtan uca şifreleme".

Uçtan uca şifrelemenin bir de bedeli var

Dürüst olmak gerekirse bu yaklaşımın kolaylık tarafında kaybettirdiği şeyler de var. Anahtar sadece sizdeyse, parolanızı unuttuğunuzda destek ekibi size yardım edemez; dosyalar kalıcı olarak kaybolur. Tarayıcı üzerinden önizleme, dosya içinde arama gibi özellikler de bazı servislerde sınırlı çalışır. Bunu ilk yaşadığımda paniklemiştim, sonra parolamı bir şifre yöneticisinde saklamayı ve kurtarma anahtarını yazdırıp fiziksel olarak kaldırmayı öğrendim. Sitedeki şifre yöneticisi yazısını okumak burada gerçekten işinize yarar.

Hangi Yolu Seçmeliyim: Şifreli Servis mi, Kendi Şifrelemem mi?

İki pratik yol var ve ikisini de bir süre kullandım.

Birinci yol: Doğrudan uçtan uca şifrelemeli bir bulut depolama servisine geçmek. Kurulumu en kolay olan bu. Uygulamayı kuruyorsunuz, klasöre attığınız her şey cihazınızda şifrelenip yükleniyor. Yeni başlayan biri için önerdiğim yöntem bu.

İkinci yol: Halihazırda kullandığınız bulut hesabını bırakmadan, dosyaları yüklemeden önce kendiniz şifrelemek. Şifreli bir kasa (container) dosyası oluşturuyorsunuz, belgelerinizi içine koyuyorsunuz, kasa dosyası buluta gidiyor. Ben iş dosyalarım için hâlâ bu yöntemi kullanıyorum çünkü mevcut hesabımı taşımak istemedim.

Sıfırdan Nasıl Kurdum? Adım Adım

1. Neyi şifreleyeceğime karar verdim. Her şeyi şifrelemeye çalışmak insanı yorar ve vazgeçirir. Ben önce kimlik, pasaport, sözleşme, banka belgeleri ve aile fotoğraflarını ayırdım. Tatil manzaralarım için uğraşmadım.
2. Uzun ve tek kullanımlık bir ana parola oluşturdum. Buradaki parola başka hiçbir yerde kullanılmıyor. Dört beş kelimeden oluşan bir cümle mantığı işimi çok kolaylaştırdı.
3. Kurtarma anahtarını çevrimdışı sakladım. Ekran görüntüsü alıp telefonda tutmak yerine kâğıda yazıp dosyaladım.
4. Hesaba iki faktörlü doğrulama ekledim. Şifreleme dosyayı korur, iki faktörlü doğrulama hesabı korur; ikisi ayrı işler.
5. Bir test dosyasıyla denedim. Küçük bir metin dosyasını yükleyip başka bir cihazdan indirdim, açılıp açılmadığını kontrol ettim. Bu adımı atlamayın; ben ilk denememde yanlış klasörü senkronize ettiğimi böyle fark ettim.
6. Eski açık kopyaları temizledim. Şifreli sürümü kurduktan sonra buluttaki eski şifresiz dosyaları silmek gerekiyor, yoksa uğraşınız boşa gidiyor.

Sık yaptığım hatalar

• Kasa dosyasını açık bıraktığım halde bilgisayarı başkasına vermek. Şifreleme, kasa açıkken hiçbir işe yaramaz.
• Şifreli klasörden bir dosyayı masaüstüne kopyalayıp orada unutmak.
• Halka açık bir kafede ağa bağlanıp buluta giriş yapmak. Bu noktada halka açık ağlarla ilgili yazıdaki uyarılar geçerli.
• Yalnızca buluta güvenmek. Şifreleme bir yedekleme yöntemi değil; ben aynı verinin şifreli bir kopyasını harici diskte de tutuyorum.

Paylaşım ve Telefon Tarafı

Şifreli bir dosyayı birine göndermeniz gerektiğinde bağlantı vermek yeterli olmuyor; parolayı da iletme